Sense of Place

Experiment en avant-garde

Watou 2022 kiest voor avant-garde en trekt resoluut de kaart van het experiment. Onder de noemer Patchwork werd begin 2021 een open call gelanceerd.

Koen Vanmechelen © Florian Voggeneder

De voorzet kwam van Koen Vanmechelen: “Niet enkel de wereld heeft het dorp wat te leren, maar ook omgekeerd. Het globale bestaat enkel door de generositeit van het lokale. Vele narratieven samen maken een groot en sterk narratief. Het initiatief Patchwork nodigt jonge en oudere kunstenaars uit alle disciplines uit om samen na te denken hoe de volgende edities van Watou eruit kunnen zien. Met tentje en slaapzak. En om elkaar te inspireren. Het resultaat van deze meerdaagse gathering kan leiden tot een nieuw concept voor Watou, vertaald in een of meerdere in situ kunstwerken, die het volgende jaar op Watou getoond worden aan het grote publiek. Een patchwork van impressies, een niet te voorspellen geheel van verschillende elementen. ”

145 kunstenaars uit binnen- en buitenland stelden zich kandidaat voor Patchwork. Een jury selecteerde dertig kandidaten. In de zomer van 2021 kampeerden deze kunstenaars in het dorp. Ze gingen in dialoog met de inwoners. Ze voelden het landschap en dompelden zich onder in het festival dat die zomer plaatsvond. Het festival klokte af op 29 000 bezoekers, een record.

Exclusief nieuw werk, 100% in situ

De Patchworkers dienden voorstellen in. Opnieuw kwam de jury bijeen en uiteindelijk werd een twintigtal projectideeën gehonoreerd. De concepten worden nu verder uitgewerkt. Koen Vanmechelen blijft de inspirator. James Putnam neemt het curatorschap op zich. Putnam zetelde in de jury die de selectie heeft bepaald.

Het resultaat van Patchwork 2021 zal te zien zijn op Watou 2022: exclusief nieuw werk, 100% in situ Watou en Kasteel De Lovie.

“De kunstwerken in Watou dit jaar werden gekozen om hun link met Watou: elk werk vertelt op directe wijze hoe geëngageerd de kunstenaars omgingen met de locaties die ze hebben bezocht. En hoe ze begrip en waardering tonen voor de lokale cultuur en tradities”, aldus James Putnam.

Sense of Place

“Een kunstwerk dat in de openbare ruimte wordt opgesteld, moet locatie-specifiek zijn. Met andere woorden, het moet ‘plaatsgevoel’ hebben – in het Engels: Sense of Place.”, zegt curator James Putnam. “Het werk dient niet enkel ter verfraaiing van een plek, maar moet ook aanzetten tot een esthetische reflectie die verwijst naar die plek. Zo creëert het werk ruimte voor ontmoeting of herdenking, en een plaats waar we collectief kunnen uiten wat we met z’n allen voelen. Op het kruispunt met een plek op de landkaart, schept kunst de mogelijkheid tot sociale interactie. Die ‘Sense of Place’ biedt ook een sociaal kader dat mensen tot participatie uitnodigt. Dat leven geeft aan de idee dat de betekenis van kunst een gezamenlijke creatie is van kunstenaar en toeschouwer – die tegelijk ook deelnemer is. Daarenboven helpt locatiespecifieke kunst de grenzen weg te gommen tussen realiteit en verbeelding, tussen het politieke en het poëtische.”

James Putnam © Stefania Errore

“Kunstenfestival Watou is de plaats waar kunst, poëzie, architectuur, ruimtelijke ordening en landschap elkaar vinden. De missie van het festival is te focussen op kruisbestuivingen: op de dialoog tussen de lokale en de artistieke gemeenschap, en op de wisselwerking tussen kunst en poëzie. Maar net door het hiér te organiseren, roept het festival ook een debat op over het behoud van de lokale eigenheid. Immers, hedendaagse kunst wordt gezien als de uiting van een gehomogeniseerde mondiale cultuur. Maar cultuur bestaat uit véle culturen, en kunstenaars ontwikkelen steeds meer nieuwe netwerken, contacten en loyaliteiten, die allen heen en weer laveren tussen steeds meer lokale scenes. Watou schept een kans tot verzet tegen het globale, en dit door het samenbrengen van kunst in al haar diversiteit, hybriditeit en veranderlijkheid. Op een unieke locatie. Een mét ‘Sense of Place’.”, besluit Putnam.

Vanuit dit plaatsgevoel selecteert curator Putnam ook een aantal bestaande werken die te zien zullen zijn in Watou, werk van onder andere Koen Vanmechelen en Gavin Turk.

Samenspel tussen poëzie, beeldende kunst en het dorp

Voor de invulling van het poëzieluik zocht en vond de organisatie een tweede curator. Michaël Vandebril heeft net als Koen Vanmechelen een hechte band met Watou, als medeoprichter van het Huis van de Dichter in Watou, het voormalige woonhuis van Gwij Mandelinck dat sinds 2018 een uitgelezen residentieplek is voor literaire makers. Ook Vandebril gaat voluit voor de kruisbestuiving, tussen plek en dichters, tussen beeldende kunst en poëzie.

© Thomas Abelshausen

Michaël Vandebril selecteert twintig dichters die zich laten inspireren door de kunstwerken van de Patchworkers. Het is een gevarieerde lijst dichters qua gender, stijl, leeftijd en roots. Michaël Vandebril: “De dichters krijgen als creatieopdracht een nieuw gedicht of tekst te schrijven die is geïnspireerd op het werk en het gesprek met de kunstenaar. De dichter behoudt zijn artistieke vrijheid en maakt een autonoom werk dat in dialoog gaat met het kunstwerk. Deze gedichten krijgen een plek naast de kunstwerken: typografisch, audio, met projectie of op een andere manier. Op deze manier zet ik de traditie verder om beeldende kunst en poëzie te verbinden die Gwij Mandelinck in Watou heeft geïntroduceerd.”

Naast deze in situ gedichten wordt het poëziegedeelte verder aangevuld met een nieuwe fietsroute. “Met Patchwork als experimenteel traject kiest Watou 2022 voor vernieuwing. Toch vergeet het kunstenfestival haar wortels niet. Met onder meer een fietsparcours langs een selectie uit zijn gedichten wordt deze zomer hulde gebracht aan Gwij Mandelinck, de oprichter van Kunstenfestival Watou”, zegt schepen van Cultuur, Loes Vandromme.

Staat verder nog op het programma: residentensessies van het Huis van de Dichter, de Poëzieradio (een podcast van Alex Deforce), de Nationale Dag van de Traagheid (i.s.m. VONK & Zonen) en een hommage aan Bernard Dewulf.

Deze website maakt gebruik van cookies. Door op ‘accepteren’ te klikken, ga je akkoord met ons privacybeleid.